Büyük Çamlıca (Sefa) Tepesi Nerededir ? Tarihi, Özellikleri En Detaylı Anlatım

 

”Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul!
Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer.
Ömrüm oldukça, gönül tahtıma keyfince kurul!
Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer.

Nice revnaklı şehirler görülür dünyada,
Lakin efsunlu güzellikleri sensin yaratan.
Yaşamıştır derim, en hoş ve uzun rü’yada
Sende çok yıl yaşayan, sende ölen, sende yatan.”   Yahya Kemal Beyatlı

Faruk Nafiz Çamlıbel Çamlıca’yı
dizelerinde şöyle dile getirir:

“Çamlıca’nın en yüksek yerinde bir
perinin Işıktan heykelini nakşettim ufuklara
O yeşil Çamlıca ki kat kat eteklerinin
Birini Boğaz öper, ötekini Marmara…”

 

Çamlıca Tepesi’nden Boğaz Manzarası

 

Yemyeşil doğası, tarihi ağaçları, rengarenk çiçekleri, eşsiz Boğaz manzarası ve yaz aylarının en bunaltıcı günlerinde bile püfür püfür esen havasıyla şehrin en güzel manzaralı tepelerindendir Büyük Çamlıca.

Dünya medeniyet başkenti İstanbul’un Üsküdar ilçesinin hatta tüm İstanbul’un en önemli yerlerinden biri durumundaki Çamlıca Tepesi’nin sahip olduğu
güzellikler, sadece yerli turistlerin  değil, aynı zamanda yabancı turistlerin de ilgisini çekmektedir.Büyük Çamlıca
Tepesi Üsküdar’ın en yüksek noktasıdır.Geçmiş dönemlerde  padişahların av ve dinlenme yeri olarak
kullandığı Çamlıca, önemli bir manzara seyir yeridir. Coğrafi açıdan da, adeta bir açık hava coğrafya laboratuarı
niteliğindedir.

      Çamlıca tepesinden 15 Temmuz Şehitler köprüsünün görüntüsü.

Birçok yazar ve şaire ilham kaynağı olan Çamlıca, coğrafyacılar için bir laboratuvar, yanin bircok doğal coğrafi müze olarak da varlığını sürdürmektedir. Bu tepede hem fiziksel özellikler hem de beşeri ve ekonomik özellikler gözlenebilir.

 Büyük Çamlıca Tepesi (Sefa) denizden 262 m yüksekliktedir ve Nurbaba Tekkesi (Bektaşi) ve TV verici kuleleri burada yer alır. Turing Başkanı Merhum Çelik Gülersoy tarafından restore edilerek halka kazandırılan tepe, gerek manzarası gerekse hoş peyzajı ile  yerli ve yabancı turistlerin uğrak yeridir.

Geçmişde İstanbul’un en meşhur sayfiye yeri olan Çamlıca yolsuzluk, bakımsızlık ve ihmaller yüzünden rağbeti kaybetmişti. Bu semti meşhur eden çamlar  kesilmiş,
bağlar bozulmuş, meşhur köşkler terkedilmiştir. 1934’te teşekkül eden Çamlıca ve civarını güzelleştirme cemiyeti bu semti yapmak  için  büyük gayretler sarfetmişti.

Büyük İtalyan şairlerinden Hugo Foskalo rahatsızlığını geçirmek için bir çok yerlere gitmiş. Şifa bulamadığından Sultan Mahmut zamanında Çamlıcaya gelmiş. Kısa bir zamanda
iyi olan şair bir şükran nişanesi olarak yazdığı ‘Çamlıca’ isimli şiirinde:

— “Çamlıca! Hayatımı sana
medyunum. Senin kucağında
ölmek isterim, fakat öldürmezsin ki…”

Çamlıca Tepesi İBB Sosyal Tesisleri

Diyormuş. İtalyan edebiyatında meşhur olan bu şiir dolayısıyla Türkiye’ye hiç gelmemiş olanlar bile Çamlıcayı bilirlermiş.

Gezici Vilhlem ismiyle maruf Alman İmparatoru, İstanbulu ziyareti sırasında Çamlıcaya da çıkmış. İmparator, Abdiilhamit ile görüşürken Çamlıca’dan büyük bir hayranlıkla bahsetmiş ve:

—” Bunca yer gördüm, fakat
Çamlıca kadar zengin ve miitenvü
manzarayı bir arada
toplayan bir yer görmedim, âdeta
hayalim durdu” demiş.
Abdulhamit misafirine orada bir arsa vermek istemişse de bu cömertliğini doğru bulmayanlar, Çamlıca’nın en güzel kısımlarının Vakfa ait olduğunu, hibe edilemiyeceğini söyleyerek  Padişahı fikrinden caydırmışlar.

 

Çamlıca Tepesi İçin Yapılmış Bazı Şarkılar

Hicaz makamında Yesari Asım Arsoy’un bestesi: “Sazlar çalınır Çamlıca’nın bahçelerinde/ Bülbül sesi var şarkıların nağmelerinde…”
Müziği Nuri Halil Poyraz’a ait, aksak usulde nihavent şarkı: “Çamlıca yolunda, âşıkı kolunda, işleri yolunda / O benim sağımda, ben onun solunda, Çamlıca yolunda…”
Güftesi ve bestesi yine Yesari Asım Arsoy’a ait sultanı yegâh şarkı: “Biz Çamlıca’nın üç gülüyüz / Aşk bahçesinin bülbülüyüz/ Dillerde gezer söyleniriz / Gamsız yaşarız eğleniriz…”
 Zeki Müren’in unutulmazlarından; “Gel güzelim Çamlıca’ya bu gece / Gün doğmadan a canım sevişelim gizlice / Bülbüllerin efgaanını dinleyelim yan yana / Kumru gibi a canım sevişelim can cana…”
Çamlıca Tepesi İBB Sosyal Tesisleri

İstanbulu Güzelleştiren Adam Çelik Gülersoy

Ölümünün 14. yılında Çelik Gülersoy’u rahmetle anıyoruz… Gülersoy’un ‘İstanbul’u koruma ve güzelleştirme çalışmaları’ ve 80’li yıllarda peş peşe yaptığı hizmetler halen yadsınamayacak derecede önem taşıyor. Çamlıca Tepesi Çelik Gülersoy’un hizmetlerinden önce boş ve bakımsız bir bölgeydi.

 

Eski Çamlıca Tepesi

Çelik Gülersoy’un Çamlıca Tepesi, Kariye, Yıldız ve Emirgan Parkları düzenlemeleri dünya çapında ün kazanmıştı. Aynı süreçte Belediye Başkanı Aytekin Kotil, İstanbul, Kurum ve Çelik Bey’in hayatında çığır açacak önemli bir kararı, Şehir Meclisi’nden geçirerek, Çamlıca Tepesi’nin düzenlenmesini Kurum’a verir. Şehir Meclisi’nde engellemelere rağmen çıkan bu önemli karardan sonra gerçekten de kısa sürede Çamlıca Tepesi’nin çehresi inanılmaz şekilde değişecek, aylar sonra Çelik Bey onu, görevinden ayrıldıktan sonra açılış törenine getirdiğinde, Kotil gördüğü manzara karşısında duygulanacak, “Bu kadarını ben de beklemiyordum…” diyecektir.
Çamlıca düzenlemesiyle, ilk kez hem Kurum hem de Gülersoy, geniş halk kitleleriyle direkt temas etmiştir.

 

Çamlıca Tepesi’nin yeni hali
Çelik Gülersoy. İstanbula adanmış koca bir ömür.

Çamlıca Tepesi’nin eteklerinde, yapılmakta  olan Çamlıca Camii bulunur. Cami bittiğinde 72 metre kubbe yüksekliği,34 metre kubbe çapı ve 60 bin kişilik alanıyla Cumhuriyet tarihinin en büyük yapısı olacağı söylenmektedir. Caminin alt katında yaklaşık bin kişilik çok özel bir konferans salonu çalışması olacak.Ayrıca belirtildiği üzere 11 dönüm büyüklüğünde İslam Eserleri Müzesi yapılacakmış.

Çamlıca Tepesinin eteklerine yapılan Çamlıca Camii

 

Çamlıca Camii

Çamlıca camisi,Çamlıca Tepesi’nin kuzey eteklerinde yapılmaktadır.Cami yapımı devam ederken caminin etrafında peyzaj çalışmaları devam etmektedir. Çamlıca Tepesinin çeşitli yerlerinde yapılan ve görüntü kirliliğine sebeb olan TV-Radyo kuleleri de, yeni yapılmakta olan Küçük Çamlıca tv kulesinin bitmesinin ardından kaldırılacaktır. Bu sayede görüntü kirliliği ortadan kalkmış olacak. Böyle güzel ve tarihi bir tepenin silüeti daha iyi gözükecektir.Ayrıca cami etrafında kentsel dönüşüm çalışmaları devam etmektedir.

Çamlıca TV-Radyo kuleleri

Küçük Çamlıca’da yapımı devam eden ve bittiğinde 365 metre yüksekliğe sahip olan  TV-Radyo kulesinde  gözetleme ve seyir terasıda olacak.

Yapımı devam eden Çamlıca TV-Radyo Kulesi
Yeni Çamlıca  TV-Radyo Kulesi bittiğinde bu görüntüye sahip olacak
Çamlıca Tepesi’nden gün batımı

Çamlıca Tepesi ve Jeolojisi

Çamlıca Tepesi monocknod bir tepedir. Litolojik olarak dirençli kayaçlardan oluşmuştur ve şahit tepe karakterindedir.İstanbul çevresindeki tüm tepeler (Çamlıca, Aydos,Adalar) kuvarsitten yapılmıştır. Daha sonra Siluriyen-Devoniyen yaşlı, üste doğru derinleşen, kalın bir karbonat istifi geliyor. Derin denizel karbonatların üzerinde Alt Karbonifer yaşta siyah radyolaryalı çörtler ve daha üstte kalın bir Alt Karbonifer fliş istifi (Trakya Fm)yer alıyor. Gerek Büyükada’da, gerek Çamlıcalar’da ve gerekse Pendik-Gebze bölgesinde Üst Silüriene atfedilen arkoz- grauvak-kuvarsit serisi ile Alt Devonienin kuvarsitik kalkerleri ve fosilli şistleri arasında orojenik bir diskordans gözlemlenmektedir

1919 da w. PENCK, bu. bölgede topografik olarak yüksek kısımları teşkil eden kuvarsit ve arkozların bir diskordans sathı ile fosilli Devonien şist ve çravvakları tizerinde
durduğunu kabul etmiş (1): 1925 de W* PAEGKELMANN bu fikre iştirak etmiş, fakat 1938 de bu düşüncesini değiştirerek, kuvarsit ve arkoz serîsinin stratîgrafik olarak fosilli Devonien
şistlerinin altında bulunduklarını izah etmiştir. Fakat Çamlıca’nın jeolojisini  son derece detaylı araştıran kişilerden bir tanesi de büyük Jeolog İhsan Ketin’dir.

Çamlıca Tepesi Kuvarsit Kayacı

 

Çamlıca bölgesinde yaş ve fasies bakımından birbirinden farklı iki seri mevcuttur. Bunlardan birincisi Üst Silüriene ait arkoz^ arkoz şistleri, gravvak, gravvak şistleri ve kuvarsitlerden
müteşekkil olup sahanın merkezî kısımlarını işgal eder, İkinci seri ise-Devonien yaşında kumlu kalker  fosilli killi şistler ve yumruli kalkerler halinde gelişmiştir.

Çamlıca Tepesi Kuş Gözlemciliği Açısındanda Önemlidir.

Kuşlar ilkbaharda güney yarımküreden kuzey yarımküreye, sonbaharda ise tersi istikamette göç ediyor. Mart, nisan, mayıs ayları güneyden kuzeye; ağustos, eylül, ekim ise kuzeyden güneye göçlerin en iyi izlenebileceği tarihlerdir. İstanbul’da kuş gözlemenin en iyi yerleri,  sonbaharda Çamlıca tepeleri, Beykoz tepeleri, Adalar üzeri seyir için iyi noktalar. İlkbaharda ise Sarıyer tepeleri. Ama buraları maalesef  üçüncü köprünün ve otobanların yapılacağı güzergâh.

Dürbünle kuşları izleyen insanlar. Çamlıca Tepesi

 

 

 

 

Kaynaklar:

TUNCEL Metin ve ÜNAL” A HILL THAT HAS EVOLVED INTO A SYMBOL OF ÜSKÜDAR: ÇAMLICA”, İstanbul Sosyal Bilimler Dergisi,İstanbul

2013 http://www.istjss.org/resim/2013_spring_3_3.pdf“Çamlıca’nın eksiksiz öyküsü”,Cumhuriyet,13 Ağustos

“1995  http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/2305/001501655006.pdf?sequence=3GÜLER Ata “Bu Şehr-i Stanbul k i…. HAYAL ŞEHİR ÜSKÜDAR” Cumhuriyet,http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/1984/001501213006.pdf?sequence=3″

BELİBAĞLI Hüseyin “Çamlıca Tepesi’nin İstanbul kültüründeki yeri nedir?” https://www.emlaktasondakika.com/haber/mimarlik/camlica-tepesinin-istanbul-kulturundeki-yeri-nedir/27794,12.07.2012

İstanbul’un Anadolu Yakasının Jeomorfolojik Özelliklerinin Ana Çizgileri – Yrd. Doç. Dr. Emre Özşahin & Prof. Dr. Deniz Ekinci İstanbul silurieni hakkında – Fuat BAYKAL & Orhan KAYA

Çamlıca Bölgesinin Tektoniği Hakkında-İhsan KETİN

 Türkiye Jeolojisi

 Türkiye’nin Orojenik Gelişmesi – İhsan KETİN

Hürriyet,”Kuş göçünü izlemenin tam vakti”,http://www.milliyet.com.tr/,18.09.2011

3 Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir