Wilpena Pound Harikası ve Cargo Filmi

Wilpena Pound Harikası ve Cargo Filmi

 Bu yazımda sizlere, Ramazan ayının bitmesine sayılı günler kala iş ve çalışma hayatının rehavetinden biraz olsun uzaklaşmak için izlediğim, senaryosunu Yolanda Ramke’nin yazdığı gerilim türünde bir filmden bahsetmek istiyorum.

Bir çeşit hastalık nedeniyle insanların zombiye dönüştüğü bir dünyada eşini ve ufacık kızını kurtarmak için çabalayan bir babanın anlatıldığı filmde, adamın bebeğine güvenli bir yer bulabilmek için, yaşadığı zamanla sınırlı mücadelesi anlatılıyor.

 

Filmin başrolünde Hobbit, filminden aşina olduğumuz oyuncu Martin Freeman’ı dikkat çekiyor. İlk gösterimini Avustralya Adelaide Film Festivali’nde yapan Cargo filminde, beni asıl cezbeden ise filmin çekildiği Avustralya coğrafyası.

cargo zombi ile ilgili görsel sonucu

Çok fazla ayrıntı ve detaya girersek filmi ik defa izlemek isteyenler için haksızlık etmiş oluruz. Çeşitli coğrafik oluşumları sahnelerinden eksik etmeyen ve mümkün olduğunca az görsel efekt kullanan yönetmenlerin emeğinden geçen filmler beni hep kendisine çekmiştir. Cargo için de bu geçerli.

cargo zombi ile ilgili görsel sonucu

Film başından sonuna kadar doğal ve tabii mecralarda seyrediyor ve sonun da öyle bir yerde bitiyor ki insana “– Aman Allah’ım burasıda neresi ? ” dedirtecek cinsten…

wilpena pound australia coğrafi blog
Esasen yazımda filmden ziyade filmin,  96. dakikasısında ortaya çıkan bu muhteşem coğrafi unsur hakkında birşeyler araştırıp yazma gereği hissediyorum.

 

Esasen yazımda filmden ziyade filmin,  96. dakikasısında ortaya çıkan bu muhteşem coğrafi unsur hakkında birşeyler araştırıp yazma gereği hissediyorum.

-Muhteşem, WİLPENA POUND –

 Yerel Aborijin lehçesindeki “Wilpena” kelimesi, “parmakların büküldüğü yer” anlamına gelmektedir. Eski bir aborjin efsanesine göre, her biri 20 kilometre uzunluğunda iki dev yılan (Akurra veya Arkaroo) kendilerini bir av partisinin içinde bulurlar. Uzun ve çaresiz bir kaçıştan sonra, avcılar bu iki dev yılanı öldürmeyi başarırlar. Yılanların bedenleri Wilpena Pound’un duvarlarını oluşturacak şekilde taşlaşır. Wilpena Pound’ da, St Mary’s Peak ve Beatrice Hill zirveleri ise bu iki yılanın başını temsil eder.

Akurra veya Arkaroo) ile ilgili görsel sonucu

Başlangıçta doğal koruma ve izolasyon nedeniyle, vadi büyük bir at terleme alanı olarak kullanılmıştır. Atlar, dar geçitten geçerek vadi içine yönlendirilmiş ve kendi başına kalmışlardır. Daha sonra, vadi temizlenerek buğday yetiştirmek için kullanılmıştır. Bölgede eski çiftlik kalıntıları hala bulunabilir.

Bugün Wilpena Pound, bölgenin en önemli turistik ve gözde mekanlarından biridir. Burada iki büyük tatil köyü bulunmaktadır. Bu tatil köylerinin yanında inşa edilen uçak pistleri, herkesin makul bir fiyata küçük uçaklara binmesine ve Wilpena Pound ve güzel Flinders Ranges Milli Parkı’nın geri kalanına kuşbakışı bakmasına imkan verir.

wilpena pound australia ile ilgili görsel sonucu

– AVUSTRALYA’NIN HARİKASI –

Wilpena Pound, Güney Avustralya’nın Adelaide kentinin yaklaşık 430 km kuzeyinde, çevredeki kırsalın (Şekil 1) üzerine kurulmuş muhteşem daire şeklinde bir platodur.

Bu oluşum bir dağ sırtı tarafından çevrilmiş, adeta antik bir amfi tiyatroyu andırır. Yapının en yüksek noktası kuzey tarafındaki St Mary zirvesidir ve 1171 metre yüksekliğindedir.

wilpena pound australia ile ilgili görsel sonucu

Wilpena Pound, mostralarında görülen yaklaşık 650 milyon yıldan daha uzun bir süre önce artık var olmayan bir okyanusta biriken sedimanter tabakalar, çok geçmeden tektonik hareketler ile çarpıtılmış ve kıvrılmalarına sebep olmuştur. Daha sonra sular tarafından, yapı ve çevredeki arazi aşınmıştır.

Wilpena Pound’un kenarını oluşturan sarp kayalıklar, tortul tabakaları açığa çıkarır ve bu yapılar hemen hemen yatay düzlemdedir. Rawnsley Bluff’a (Şekil 2) daha yakından, bakıldığında , sedimentlere ait başka bir özellik dikkat çekmektedir. Sert olan kuvarsit tabakaları dik yamaçları oluştururken, yumuşak olan tabakalar ise eğimli bir yapıda karşımıza çıkmaktadır.

Jeologlar farklı katmanlara farklı isimler vermişlerdir. Pound’u oluşturan çökeller Wilpena Grubu olarak adlandırılmıştır.

Jeologlar farklı katmanlara farklı isimler vermişlerdir. Pound’u oluşturan çökeller Wilpena Grubu olarak adlandırılmıştır.

Bu coğrafi bölgede çeşitli jeolojik birimler dikkat çekmektedir. Wilpena Pound’un kesitlerinde ortaya çıkan tabakalar, aşağıda gösterildiği gibi, Güney Avustralya’da devasa tortul alanlara sahip olan Adelaide jeosenklinali adlı daha büyük bir sedimentin parçasını oluşturur. Adelaide jeosenklinali 500 km genişliğinde (batıdan doğuya) ve 650 km uzunluğundadır. (kuzeyden güneye).

Coğrafi olarak, bu tortulların, o zamanlar Avustralya’nın çoğunu kapsayan muazzam bir depozit sisteminin parçası olduğu düşünülmektedir. Bölgede etki alanı büyük olan sedimantasyon süreci, Adelaide Jeosenklinali’nden daha büyük bir alanı etkilemiştir. Yukarıda görüldüğü üzere, benzer bir zamanlamaya sahip pek çok sedimenter havza izlenmektedir. Jeologlar, bölgede şu an mevcut olan parçalanmış havzaların, Centralian Super Basin adını verdikleri tüm bu havzaları kapsayan bir süper tortul havzanın erozyonel kalıntıları olduğunu öne sürmüşlerdir.

Büyüklüğün diğer yönü, tortul havzasının kalınlığıdır. Bazı lokalitelerde, Adelaide Jeosenklinali’ndeki sedimanter seriler 24 km kalınlığa kadar ulaşmaktadır. Diğer havzalarda, sedimentlerin 10 km veya daha fazla bir derinliğe uzanması olağandışı değildir.

Dik uçurumlar oluşturan yapının tepesinde görülen tortullarda, akan sudan çökeldiği bariz olan çapraz yataklar gözükmektedir.Küçük şeyl bantları arasında sert, iyi çimentolanmış bir kumtaşı oluşumu olan Pound Kuvarsiti bulunmaktadır.

Yeryüzündeki herhangi bir alanın jeolojisini incelerken, göreceli bir yaklaşımın ardından fiziksel kanıtları göz önünde bulundurarak bir sonuca ulaşmak gerekir. Jeologlar, yeni bilgiler ile ortaya çıktıkça önceki verilerden elde edilen sonuçlar değişmek durumunda kalır. Jeologlar, Adelaide Jeosenklinali’ni çökelmesinin Geç Prekambriyen’de başladığı ve Kambriyen döneminde sona erdiğini belirtmektedir.

Adelaide Jeosenklinali’nin çökeltileri oluştuktan sonra, tektonik hareketler, yapıyı kenarlarından iterek adeta battaniyedeki kırışıklıklar gibi kıvrımlar oluşturarak bölgedeki tortul tabakaları deforme etti. Bu kıvrılma ise Wilpena Pound’un muhteşem yapısını oluşturdu.

Wilpena Pound’da çökeller ortada ve bir daire gibi kenarlarda yukarı doğru bükülür. Aşağı yönlü kıvrımlar “senklinal” olarak adlandırılırken, yukarı yönlü kıvrımlar ise “antiklinal” olarak ifade edilebilir.

antiklinal senklinal ile ilgili görsel sonucu

 

Aşağıda jeolojik kesitlerden, kilometrelerce alanın kara yüzeyinden aşınmış olduğunu görebiliriz.

Wilpena Pound’da sular çekilmeye devam ettikçe yapıyı aşındırdılar. Ortaya çıkan dirençli kayalar, uzun sırtları ile günümüze kadar bölgede uzun süre ayakta kalmış ve kalmaya devam etmektedir.

Bölgedeki sert kuvarsit sırtları boyunca kesilen birçok su boşluğu, taşkınının terkedilmiş suları tarafından oyulduğuna işaret ediyor, ve zamanın üzerinde yağışlarla yavaş yavaş erozyona uğruyor. Ayrıca, Pound’un dik taş parçalarının dibinde bulunan az miktarda gevşek kaya döküntüleri, bölgenin yakın geçmişte hızla ve milyonlarca yıl içinde yavaş yavaş erozyona uğradığını göstermektedir.

Harikulade yapısı ile dikkat çeken Wilpena Pound, geçmişinde yaşanan tüm jeolojik hadiselere olağanüstü bir kanıt sunuyor. Ve muazzam zaman dilimlerine sahip bu ve bunun gibi oluşumların, 60- 100 yıllık dünya saltanımızla kıyaslandığında bizlere söz sahibinin kendisi olduğunu hatırlatıyor.

                                                                                                    Derleyen
Mahmut Serdar Keskin
                                                                                         Coğrafya Öğretmeni

KAYNAK : Tas Walker’ın Wilpena Pound, Avustralya’nın harikası adlı yazısından alıntı yapılmıştır.

https://creation.com/wilpena-pound-australia

https://www.cargo.film/gallery/

Mahmut Serdar Keskin

Mahmut Serdar Keskin

15 Temmuz 1975 yılında İstanbul'da doğdu. Öğrenim hayatı boyunca birçok il gezen Keskin, ilköğrenimine Amasya'da başladı. Daha sonra Çorum ve Samsun'da ilk ve orta öğrenimini tamamladı. İstanbul’da Boğaziçi Behçet Kemal Çağlar Lisesi’nde öğrenimine devam etti ve 1993 yılında mezun oldu. Lise sonrası bilgisayar donanım ve yazılımı üzerine ticaret ile uğraştı. 2002 tarihinde Anadolu Üniversitesi - Muhasebe Finansman bölümünü bitirdikten sonra çeşitli kurum ve kuruluşlarda çalıştı. 2010 yılında Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu oldu. Bunu takiben 2015 yılında Anadolu Üniversitesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri Uzmanlığı eğitimini tamamladı. 2018 yılında İstanbul Üniversitesi Coğrafya Bölümünden mezun oldu. Aynı yıl Gebze Teknik Üniversitesi'nde Pedogojik Formasyon eğitimini tamamladı. Evli ve iki çocuk babası olan Keskin halen İstanbul’da Büyükşehir belediyesine bağlı bir kuruluş olan İSKİ’de bir yandan iş hayatını sürdürmekte diğer yandan hayranı olduğu sınır tanımayan bir bilim olan Coğrafya konusunda kendisini geliştirmekte ve meslektaşlarıyla coğrafya ya katkı sağlamak için çalışmaktadır.  Yazmak için öğrenme, öğrenmek için yaz.                       (Mahmut Serdar Keskin)

1 Comment

  • Hocam daha önce bu filmi izlemiştim ancak bu nizamî detaylara hiç dikkat etmemiştim. Sayenizde bunları öğrenmiş bulunmaktayım. Çok müteşekkirim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir