Nebiyan Dağı Graniti : Samsun

Nebiyan Dağı Graniti : Samsun

İnsan doğal taşları hayatının her alanında kullanmıştır. Evinin yapımında, ekmek ocağının inşasında, pileki kabında, bıçağını bilemede ve daha birçok alanda insan, doğal taşları ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanmıştır. Öyle ki doğal taş bir kültür unsuru olmuş, bazı zanaatlarda ustalık boyutlarına kadar çıkmıştır. Pileki taşı ya da kösüre taşı imali birer usta isteyen işlerdir. Ancak köylerin boşalması ve teknolojinin gelişmesi bu taş kültürünü yavaş yavaş hafızalardan silmektedir.

Lokasyon Haritası. Kuzeyde Kızılırmak deltası ve Ondokuzmayıs ilçesi bulunmaktadır.

Lakin teknolojik gelişmeler daha büyük hacimli kayaların işlenmesini, taşınmasını mümkün kılmış, kısa zamanda daha fazla ürün elde imkânı vermiştir. Şehir yerleşmelerinde zemin kaplamaları yüzeyi örten beton yerine parke yahut

da plak taşların ve nebiyan granitinin kullanılması doğal taş ihtiyacını günümüzde de arttırmaktadır.

Samsun şehri Orta Karadeniz bölümünde, kalyon ile derbent burunları arasında bir körfez de kurulmuş bir şehirdir. İl nüfusu köylerden ve çevre illerden gelen göçler ile birlikte 1 milyon 300 bini aşmıştır. Nüfusun artması belediyenin sosyal tesisler sayısını arttırmasını ve diğer belediye hizmetlerini il geneline yaymasını gerektirmiştir. Tabi her tesis ve yatırımda gerek zemin gerekse de tesis duvarlarının kaplanmasında doğal taş ihtiyacı doğmuştur. Samsun büyükşehir belediyesi doğal taş ihtiyacını il dışından maliyetli şekilde temin etmek yerine kendi jeolojik potansiyelini araştırmıştır.

Samsun ili jeolojisinde hemen hemen tüm jeolojik zamana ait kayaçlar bulunsa da ilin genelinde mesozoyik yaşlı araziler daha yaygındır. Ancak bu birimdeki kayaçlar daha ziyade fliş serileri şeklindedir ve kayaçların dayanımı düşüktür. Bir diğer geniş alan kaplayan araziler senozoyik yaşlı volkanitlerdir. Özellikle Canik dağlarıyla paralellik izleyen bu arazi Eosen devresindeki volkanizmanın bir ürünüdür.

Nebiyan dağı ve çevresinin jeolojisi. (TEMİZEL, İ. vd. 2016)

Samsun doğal taş üretim tesisi ham maddesi olan blok taşları bu arazilerdeki volkanik kayaçlardan temin etmektedir. Bunlar Toptepe andeziti, Akalan bazaltı ve Nebiyan granitidir.

NEBİYAN GRANİTİ. Grimsi-siyah çimento içinde görünür halde olan siyah mineral hornblende, beyaz olanlar ise kuvars olmalıdır.

Büyükşehir belediyesi şehir yatırımlarında daha ziyade siyah Nebiyan granitini ve Toptepe andezitini tercih etmektedir. Nebiyan graniti; Orta-Üst Eosen de bazaltik-trakitik lav akıntıları ve piroklastiklerin yaygın olduğu bünyan dağlarının Nebiyan tepesinde yüzlek (mostra) vermiştir. Türkiye’de oldukça ender olan siyah granit, doğal taş üretim tesislerinde modern makineler de işlenerek plak taş, kesme tuğla, küp taş gibi zemin ve duvar kaplamalarında kullanılacak taşlar üretilmektedir. Ayrıca ildeki bazı anıtların isimlerinin yazıldığı dikitler ve cadde isimleri siyah granit üzerine yazılmaktadır.

Mustafa Kemal Atatürk‘ün sözünün yazıldığı Nebiyan Graniti/ Samsun-Kurtuluş yolu başlangıcı

Bunlara dâhil olarak tramvay durakları zeminleri, şehir içindeki muhtelif parkların zeminleri granit ve andezit kaplama taşlarından kaplanmıştır.

Nebiyan siyah graniti ile kaplı zemin.            Samsun/Cumhuriyet Meydanı Parkı
Siyah granitten yapılmış bank/oturak. Samsun

Büyükşehir belediyesi siyah graniti özel şahısların isteği üzerine dekoratif olarak işleyip satış yapmaktadır. Son zamanlarda ise yaptıkları reklam gösterimleri ile il dışına da siyah granit ve diğer doğal taş ürünlerini satmak istemektedir. Son olarak şehir zemin kaplamalarında kullanılan siyah taşlar genel de bazalt taşı idi. Ancak Samsun sahip olduğu siyah graniti işleyip doğal taşlar koleksiyonuna yeni bir bakış eklemiştir…

Kaynakça

İrfan TEMİZEL, vd. 2016. Geochronology and geochemistry of Eocene-aged volcanic rocks around the Bafra (Samsun, N Turkey) area: Constraints for the interaction of lithospheric mantle and crustal melts.

Cevdet YILMAZ, Halil İbrahim ZEYBEK. 2016. Samsun Coğrafyası

MTA Samsun Jeoloji Paftası

http://www.samsundogaltas.com/

Google Earth

Ömer Güner

Ömer Güner

1997 Trabzon doğumluyum. Lise eğitimimi Vakfıkebir Anadolu (şimdi Fen) Lisesinde aldım. Şuan OMÜ Coğrafya bölümü 4. sınıf öğrencisiyim. Amatör hava tahmini, coğrafi gözlem ve araştırmalara yönelik yazı yayınlamaktayım.

1 Comment

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir