Felaketle Uyandık: 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 19. Yıl Dönümü

Felaketle Uyandık: 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 19. Yıl Dönümü

17 Ağustos 1999’da felaketle uyandık.Saat 03:02’de merkez üssü Gölcük olan deprem 45 saniye sürdü ve binlerce can aldı.

Depremin üzerinden 19 yıl geçti.

Acı bir gün bugün.

Sadece 45 saniyede 17.480 kişi öldü, 23.781 kişi yaralandı, 505 kişi sakat kaldı.

İhmalsizlik ve cehalet yüzünden.

Peki bu suç kimin? Önlemi vatandaş mı almalıydı yoksa  devletimiz mi ?

Ya da sorumu daha net sorayım.

Deprem nedeniyle meydana gelen ölümlerden dolayı kim sorumludur?

Cevap: Devlet, sorumludur. Deprem öncesi önlem alınmadığı gibi deprem sonrasıda önlem alınmamışdır.

Elbette  vatandaşında alması gereken önlemler vardır fakat devlet bununla ilgili gerekli eğitimi vatandaşlarına verebilmiş midir?

Büyük İstanbul Depremi bekleniyor 15 yıl içresinde. Peki hazırlıklar tamam mı?

İTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr Naci Görür 1999’dan günümüze neler yapıldı veya ne kadar yapıldığı ile ilgili sözlerine kulak verelim.

“1999’dan bu yana gerek devletimiz gerekse hükümetler elbette çok şey yaptı, birçok adım attı. Resmi kurumlar, hastaneler, okullar, yollar, köprüler, viyadükler güçlendirildi; halkın bilinçlenmesi için emek verildi, deprem sigortası hayata geçti. Elbette birçok şey yapıldığını belirtmek gerekir. Ama yapılanlar yeterli midir, ‘Hayır, değil’. Japonya her şeyini 10 yıl ortaya koyarak Kobe’yi depreme hazırladı. (1995’te Kobe’de yaşanan 7.2’lik depremde 6 bin 200 kişi ölmüştü.) Bana sorarsanız yapılanlar, yapılması gerekenin yüzde 20’si, belki de 30’u düzeyindedir. 

Resmi makamlarca, İstanbul’daki binaların yüzde 60’ının mühendislik hizmeti almadan inşa edildiği ve depreme karşı yüzde 100 güvenli olmadığı ifade edildi. Şimdi hep birlikte hesap yapalım. İstanbul’da, 1 milyon 600 bin bina bulunuyor. Bu 1.6 milyon binanın yüzde 99’unun sağlam, yüzde 1’inin de depreme dayanıksız olduğunu düşünelim.1.6 milyon binanın sadece yüzde 1’i, 16.000 bina yapar. Bu 16.000 binanın 4 katlı ve her katta 2’şer dairesi olsa, her binada 8 dairesi olur. Her dairede de 4 nüfus yaşasa, bir binada 32 kişi ikamet eder. 32’yi, 16.000 bina ile çarparsanız ortaya 500.000 gibi bir rakam çıkar. Bu da sadece binaların yüzde 1’inin zarar görmesi durumunda on binlerin, belki yüz binlerin yaşamını yitirmesi demektir.” (Görür  N, (2018) www.haberturk.com/prof-dr-gorur-3-hat-birden-kirilirsa-75-2105341 17.08.2018’de erişildi)

Yukarıdada belirtildiği gibi sadece İstanbul’da yapıların yüzde 1’i yıkılsa 500.000 kişiyi etkiliyor. 1 milyon 600 bin binanın sadece yüzde 1’i.

Deprem Araştırma Enstitüsü’nde 16 yıl çalışan, çeşitli deprem master planları içinde de görev almış olan Deprem Yüksek Mühendisi Dr. Cüneyt Tüzün,

“Yapılan araştırmaların olası büyük İstanbul depreminde 100 bini aşkın binanın kullanılamaz hale gelebileceğini göstediğini söyledi. Beklenen ekonomik kayıp ise 100 milyar dolar civarında…” (Tüzün C,(2018)www.sozcu.com.tr/2018/gundem/100-bin-bina-yikilacak-100-milyar-dolari-yutacak-2544965/ 28.07.2018’de erişildi)

Yukarıdaki hesaba göre her binada ortalama 32 kişi otursa 3.200.000 kişi depremden etkilenir. Korkunç bir rakam.

Depremden Ölen 1 kişi Ford Fabrikasının Bekcisi

06.01.2018 tarihinde gerçekleştirdiğimiz Şile arazi çalışmasında  Türk Coğrafya Kurumu Başkanı ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat fakültesi Fiziki Coğrafya Anabilimdalı Öğretim Üyesi Dr. Ahmet Ertek‘ in bizlere yapmış olduğu konuşmayı buraya yazmayı görev bilirim.

” 1999 yılında fayı 1 metre ileri alalım diyen bakanlar çıktı bu ülkede.Eğer böyle yaparsak proje yıkılmaz dediler. Evet gördük yıkılmaz denilen şeyi. Kayıtlarda  17.480 kişi hayatını kaybetti ve bu kayıpların hepsi binalardan dolayı hayatını kaybetti. İzninizle  260 km’lik fayı yürümüş bir hocanız olarak her zaman söylerim gerçek ölenin sadece 1 kişi olduğu. Ford fabrikasının bekçisi. Gece 03,02’de meydana gelen depremde sandalyesinde otururken oluşan yarığın içine düşürek hayatını kaybediyor.”  (Ahmet Ertek, -Akademisyen- “Şile arazi çalışması.” sözlü görüşme. Şile:06.01.2018)

Hocamızın yukarıdaki bu sözü bana “Deprem öldürmez,binalar öldürür” sözünü bir kez daha hatırlattı.

21.08.1999 günü Hürriyet’in yapmış olduğu haberin bir kısmını sizlerle paylaşıyorum.

“Ford’un bekçisini deprem yarığı yuttu

Ford Otosan’ın fabrika inşaatını bekleyen gece bekçisi, saat 03.02’de meydana gelen depremde fabrika arazisinde oluşan yarığa düştü. 2.5 metre derinliğinde yaklaşık 1.5 metre genişliğindeki yarığa düşen bekçi, 45 saniye süren sarsıntıda yarığa sıkışarak hayatını kaybetti. Ford-Otosan yetkilileri, sabah bekçiyi başaşağı yarığa gömülü buldu.

15 MİLYON DOLARLIK KAZIK

Ford Otosan Gölcük fabrikasında beton zeminin çatlaması ve arazide oluşan yarıktan başka bir hasar meydana gelmedi. Depreme dayanıklı şekilde inşaa edilen fabrikanın temeline 15 milyon dolarlık kazık çakılmıştı.

Toprağın yumuşak olması nedeniyle yapıyı sağlamlaştırmak için çakılan kazıkların görevini yerine getirdiğini belirten Ford Otosan Genel Müdürü Ali İhsan İlkbahar, ‘‘Arazi yumuşak, 30 bin adet kazık çaktık. Kazıkları yan yana dizseniz Ankara-İstanbul arasındaki yol dolar’’ dedi.” (Hürriyet,”Ford’un bekçisini deprem yarığı yuttu”21.08.1999)

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi ve depremden sonra geriye kalanlar
İllere göre depremdeki can kayıpları

Düzce 270

Bursa 268

Eskişehir 86

İstanbul 981

Kocaeli 4093

Gölcük 5384

Sakarya 3891

Yalova 2504

Zonguldak 3

Toplam: 17.840

Depremde 43 bin 953 kişi de yaralandı.

66.441 konutun ve 10.901 işyerinin ağır hasara, 67.242
konutun ve 9.927 işyerinin orta hasara, 80.160 konutun ve 9.712 işyerinin hafif hasara uğramışdır.

Bu deprem insan kaybı açısından 1939 yılında oluşan Erzincan Depremi (Ms:7.8, ölü:
32.962)’n den sonra son yüzyılda meydana gelen ikinci en büyük depremdir.

İzmit Körfezi Depremi en çok Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerini etkilemiştir.
Bu deprem nedeniyle meydana gelen ağır hasarın %48’i Kocaeli ilinde, %29’u
Sakarya ilinde ve %14’ü Yalova ilinde meydana gelmiştir.

Depremin Türkiyenin önemli sanayi merkezlerinin bulunduğu, şehirleşme ve
nüfus yoğunluğunun fazla olduğu bir bölgede oluşması can ve mal kaybının çok
olmasına neden olmuştur.

Depremden etkilenen illerin 1997 nüfus sayımına göre nüfusları aşağıdaki
tabloda gösterilmiştir.

Özmen, B., 2000, 17 Ağustos 1999 İzmit Körfezi Depreminin Hasar Durumu (Rakamsal Verilerle), TDV/DR 010-53, Türkiye Deprem Vakfı, 132 sayfa

Depremden etkilenen illerin deprem bölgeleri haritasına göre hangi dereceli
deprem bölgesine düştüğü ve ne kadar alan kapladığı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir
(Özmen vd., 1997).

Özmen, B., 2000, 17 Ağustos 1999 İzmit Körfezi Depreminin Hasar Durumu (Rakamsal Verilerle), TDV/DR 010-53, Türkiye
Deprem Vakfı, 132 sayfa

Depremden en çok etkilenen Kocaeli, Yalova ve Sakarya illerinin hemen
hemen tamamı I. Derece deprem bölgesindedir. Bu tablodan depremin 64.364 km2
alanı etkilediğini söyleyebiliriz. İl adlarının yanındaki parentez içindeki rakamlar o il
merkezin hangi dereceli deprem bölgesinde bulunduğunu göstermektedir

 

Sakarya ilinde bulunan OTOKAR, OTOYOL, TOYOTA ve Kocaeli
ilindeki HYUNDAI ASSAN firmalarının binaları, deprem bölgesi koşullarına göre
inşa edildiğinden, büyük hasar meydana gelmemiştir. Ancak, üretim ve montaj
hatları, ambarlar, mamul araç park alanları ve ofislerde, parça, ara mamul, mamul
ve özellikle makine ve teçhizatta önemli hasar bulunmaktadır

İstanbul iline bağlı yerleşim birimlerinde 454 kişi ölmüş ve 1.880 kişi yaralanmıştır. İzmit
Körfezi depremi nedeniyle ölen insanların % 2.6’sı İstanbul ilindendir.

İstanbul İlinde yüzde olarak en fazla can ve mal kaybı Avcılar ilçesinde olmuştur. Avcılar’daki konutların %3.26’sı ağır hasara uğramış ve burada yaşayan 274 kişi ölmüştür.

Arazi gözlemleri, hasar tespitleri ve ivme kayıtları baz alınarak çizilen
Eşşiddet haritasına göre; İzmit Körfezi depremi Çiftlikköy, Gölcük, Adapazarı ve
Gölyaka ilçelerini X şiddetinde etkilemiştir.

Deprem öldürmez cahillik öldürür.

Kaynaklar: Özmen, B., 2000, 17 Ağustos 1999 İzmit Körfezi Depreminin Hasar Durumu (Rakamsal Verilerle), TDV/DR 010-53, Türkiye Deprem Vakfı, 132 sayfa

(Hürriyet,”Ford’un bekçisini deprem yarığı yuttu”21.08.1999)

(Ahmet Ertek, -Akademisyen- “Şile arazi çalışması.” sözlü görüşme. Şile:06.01.2018)

(Tüzün C,(2018)www.sozcu.com.tr/2018/gundem/100-bin-bina-yikilacak-100-milyar-dolari-yutacak-2544965/ 28.07.2018’de erişildi)

(Görür  N, (2018) www.haberturk.com/prof-dr-gorur-3-hat-birden-kirilirsa-75-2105341 17.08.2018’de erişildi)

1 Comment

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir