Araziden Yararlanma ”Üniversite Örneği’

Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Atakum ilçesine bağlı Kurupelit aşınım düzlüklerinden birisi üzerine kurulmuştur.

Kurupelit aşınım düzlükleri ve OMÜ’nün kurulu olduğu alan

Kampüs içerisindeki yerey, Karadeniz’e doğru hafif eğimli vaziyettedir ve nispeten düz bir görünümdedir. Kampüsün güneyinde ise ilk olarak, en yüksek noktası 683 metre olan, Düzköy-Aksu köyleri arasında uzanan, yaklaşık 15 km uzunluğunda dağ silsilesi yer alır. Bunun hemen ardında ise Samsun’un önemli dağlarından olan Bünyan dağları yer alır. Bu dağlarda yükselti, Düzköy-Aksu köyleri arasında uzanan dağlardan ortalama ve en yüksek nokta olarak daha fazladır. Samsun meteoroloji radarının kurulu olduğu bünyan dağının en yüksek noktası 1312 metredir. Karadeniz’e doğrudan bakan bu dağlar, Samsun’un en fazla yağış alan yerlerinden biri kuşkusuz.

Bünyan Dağlarından bir görünüm

OMÜ yöneticileri bu dağlardan nasıl yararlanırız düşünmüşler ki belediyeden (SASKİ) su almak yerine, bu dağlardan kaynağını alan dereler üzerine baraj yapıp kampüsün su ihtiyacını karşılamışlar. Bunun için ilk olarak kampüsün kurulu olduğu düzlüğün doğusunda akan hacı-kamaz (Kurupelit) deresi üzerine, yığma taş tekniği ile baraj yaptılar.

OMÜ Göleti

Daha sonra bu baraj devreden çıkartılıp bir mesire alanı olarak düzenlenmiş. Ayrıca da göle balık bırakmak suretiyle de gölde balıkçılıktan para kazanmak hedeflenmiştir. Bu gölün neden terk edildiğine dair bilgi bulamadım. Fakat şahsi kanaatim, Kamaz deresinin Bünyan dağlarının doğusunda, dağın aşınım düzlüklerine indiği yerlerden daha fazla su toplamasından dolayıdır. Çünkü bu sahalar dağın yüksek noktalarından vadi rüzgârlarının olduğu bölüme denk gelir. Bu da yağışlı zamanlar da toplam yağışta azalmalara yol açar. En büyük sebep de tabii ki şimdi bahsedeceğim diğer göle göre daha az akaçlama alanına sahip olmasıdır. Ha birde Gölet’in su toplama alana diğer göle nazaran yarı yarıya azdır.

OMÜ Göleti akaçlama alanı

Üniversite yönetimi bu sefer kampüsün batısında yer alan değirmen dere üzerine baraj yapmaya karar vermiştir. Bu dere üzerine kil çekirdekli kaya dolgu tipinde, temelden yüksekliği 40,5 m ve gövde dolgu hacmi 283000 m3 olan Karakavuk Göleti yapılmıştır.

Karakavuk Göleti

Bu gölet aktüel olarak üniversitenin su ihtiyacını karşılamaktadır. Gölet’in üzerine yapıldığı değirmen dereyi inceleyecek olursak; derenin baraj alanına kadar olan toplam akaçlama alanı yaklaşık 22 kilometre karedir. Bu alan içerisinde Bünyan dağlarından kaynağını alan beş dere, ana dereyi besleyen en önemli kollardır. Kamaz deresine göre daha fazla akaçlama sahip olan Değirmendere ayrıca da alansal olarak Bünyan dağlarından daha fazla su toplamaktadır. Bu sahip olduğu özellikler derenin suyunu daha istikrarlı ve debi olarak da daha fazla hale getirir.

Karakavuk Göleti akaçlama alanı

 

Yalnız burada şunu da söylemek gerekiyor. 2016 yılı sonu ve 2017 yılı ülkemiz için ve bölge için de kurak geçmektedir. Bu olgu gölün seviyesini normalden daha fazla düşürmüşe benziyor. Göl kıyılarında, yamaç üzerindeki seviye çizik izleri de seviye düşüşünün hızlı olduğunu bize söylüyor.

Kıyı çizgileri arasındaki uzun mesafeli değişimler, bize su azalımının hızlı olduğunu söyler

Gölet tabanından borularla alınan sular, pompa istasyonuna getirilir. Buradan su, 3 km’den fazla boru hattı ile kampüste; Ziraat fakültesinin güneyindeki arıtma tesisine getirilir. Buradan da kampüse dağıtılır.

Pompa terfi istasyonu

Karakavuk gölü etrafındaki incelemelerim doğrultusunda, Gölet’e yakın köy yerleşimleri vardı. Yoğun bir yerleşme alanından bahsetmek zor. Köylerin bir kısmında, eğim sebebiyle fındık tarımı tercih edilmişti. Ekili alanlar daha ziyade batıda yer alıyordu. Ekili tarım da daha fazla tarımsal ilaç olacağından belki göl suyunun kalite açısından olumlu etkilemiştir. Tabi göletten sadece üniversite mi yararlanıyor sorusuna cevap bulamadım ama karakavuk gölünden göle adı veren köy sakinlerinin de yararlanması daha hakikatli olur. Kampüs de musluklardan akan su açıkçası biraz pas kokmakta. Bu suya olan güveni sarsıyor. Geçen ay ise de göletin pompa terfi istasyonunda yapılacak bakım-onarım çalışmaları sebebiyle göletten iki ay yararlanılamayacak. Bu sürede belediyenin (SASKİ) suyundan yararlanılacak. Hâsılı, insanlar-topluluklar bulundukları mekânı iyi tanıdığında, ondan yararlanmasını da bileceklerdir. Eğer doğru tanıma olsa idi belki kamaz deresi üzerine baraj yapılmazdı. Lakin o da şimdi mesire alanı olarak bir işe yarıyor. Etrafı gözlemlemeye devam…

Kaynaklar…

http://www.habergazetesi.com.tr/haberler/65876/omu-den-ornek-proje

http://samsun01.blogcu.com/samsun-ilinin-ekonomik-yapisi-ii/279203

Google Earth

 

 

Ömer Güner

Ömer Güner

1997 Trabzon doğumluyum. Lise eğitimimi Vakfıkebir Anadolu (şimdi Fen) Lisesinde aldım. Şuan OMÜ Coğrafya bölümü 4. sınıf öğrencisiyim. Amatör hava tahmini, coğrafi gözlem ve araştırmalara yönelik yazı yayınlamaktayım.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir