Klimatoloji (İklim Bilimi) Nedir?

Klimatoloji (İklim Bilimi)

 

Klimatoloji yeryüzünde cereyan eden iklim olaylarını ve birbiriyle ilgili olan bu olayların meydana getirdikleri iklim tiplerini belirleyip açıklayan bir bilimdir.

Bu olayların açıklanması için ise atmosfer hareketlerinin genel prensiplerinin bilinmesi gerekir.

Bunun için de meteorolojik bilgiye ihtiyaç vardır. Klimatoloji ve meteoroloji birbirine yakın iki bilim olmakla beraber birbirini tamamlayan iki ayrı bilimdir.

Meteoroloji hava olaylarını bütün ayrıntılarıyla inceler ve bu olayların dayandığı fizik kanunlarını bulmaya çalışır ve vardığı sonuçları rakamlar ve formüller hâlinde verir.

Klimatoloji, hava olaylarını anlamak amacıyla meteorolojiden geniş ölçüde yararlanır.

Klimatoloji ve meteoroloji konuyu ele alış bakımından birbirinden ayrılır. Örneğin klimatoloji, atmosferin daha çok alt katlarıyla ilgilenir. Yeryüzü olaylarını açıklamak için gerekirse yüksek atmosfer ile de ilgilenir. Meteoroloji ise atmosferin bütün bölümleri ile aynı ölçüde ilgilenir. Bazen yeryüzünün etkisini ortadan kaldırmak için yüksek atmosfer katlarını tercih eder.

Klimatoloji hava olaylarının genel özelliklerini inceler ve uzun zaman süreleri ve ortalamalarıyla ilgilenir.

Meteoroloji ise olayları meydana geldiği an ele alır. Bu nedenle klimatolojide uzun devrelere ait ortalama değerler, meteorolojide ise kısa süreli olayları belirten sinoptik haritalar ve rasatlar kullanılır.

 

Meteorolojinin birçok dalı vardır.

 

a) Dinamik meteoroloji: atmosferde meydana gelen hava hareketlerini ve ısı geçişlerini matematik ve fizik kanunlarıyla bulmaya çalışır.

b) Fiziksel meteoroloji: Atmosferde meydana gelen radyasyon, ısı, buharlaşma, yoğunlaşma, yağış, optik gibi fiziki olayların nedenlerini inceler.

c) Aeroloji: Hava bilimi anlamına gelen aeoroloji (aero-hava ve logy- bilim), meteorolojinin en önemli dallarından biridir. Atmosferi dikine olarak inceler ve hava gözlemlerinden yararlanarak gelecekteki hava durumunu tahmin etmeye çalışır. Bu çalışmalar Radiozonda meteorolojik radarlar, Uçak Entegre Bilgi Sistemi, Sabit Seviye Bolonları ve Meteorolojik uydular yardımıyla yapar.

d) Sinoptik meteoroloji: Aynı zamanda ve aynı esaslara dayanılarak hava tahminleri elde etmek amacıyla meteorolojik gözlemlerin analizinin yapılmasıyla ilgilenir. Bu çalışmalarda ülkelerin meteoroloji kuruluşları sürekli ilişki içindedir.

e) Tarımsal meteoroloji: Tarımda üretim ve ürün üzerinde etkisi bulunan meteorolojik olayları inceler.

f) Aeronotik meteoroloji: Meteorolojinin uçuş problemlerine uygulanmasını inceleyen bir bilim dalıdır.

g) Deniz meteorolojisi: Meteorolojik elemanların denizlerle ve denizcilikle ilişkilerini inceler.

Bunlardan başka meteorolojinin İstatistiki meteoroloji, Tıbbi meteoroloji, Radyo meteorolojisi gibi dalları da vardır.

 

Klimatolojinin Bölümleri

Klimatoloji alansal klimatoloji ve uygulamalı klimatoloji olmak üzere iki ana bölüme ayrılır:

 

A.Alansal Klimatoloji

 

a.1. Mikro Klimatoloji: küçük ölçekli alanlardaki karşılaştırmaları içerir. Örneğin ormanlık saha ile çevresi arasında klimatolojik şartların incelenmesi gibi. Mikro ölçekteki klimatolojik şartlar insan faaliyetleriyle değiştirilebilir.

a.2. Mezo Klimatoloji: Mikro klimatoloji ile makro klimatoloji arasında yer alır. Bölgelerin iklim özellikleri incelenirken bu ölçek kullanılır.

a.3. Makro Klimatoloji: Bir ülke veya daha büyük bir alanın büyük ölçekli çalışmalarıdır. Bu ölçekteki iklim insan faaliyetleriyle kolaylıkla değiştirilemez.

 

B.Uygulamalı Klimatoloji: Klimatolojik verilerin kullanımlarına bağlı olarak çeşitli bölümlere ayrılabilir.

b.1. İstatistiksel Klimatoloji: iklim elemanlarının ortalama, en yüksek ve en düşük değerlerini, normal değerlerden sapmalarını, tekrarlamalarını, dağılış gibi özelliklerini inceleyip iklim elemanlarının esas yapılarını araştırır.

b.2. Teorik Klimatoloji: İklim olaylarının nedenlerini ve oluş şekillerini matematiksel –fiziksel kurallarla açıklanmasını içerir.

b.3. Sinoptik Klimatoloji: İklim elemanlarını eş zamanlı meteoroloji usullerine göre inceler ve sonuçlarını ortaya koyar.

b.4. Sağlık Klimatolojisi: İklim elemanlarının ve iklim tiplerinin insan sağlığına etkilerini inceler.

b.5. Uçuş Klimatolojisi: Hava meydanlarına ait iklim elemanlarını uçuş hizmetlerine yarayacak şekilde inceler.

b.6. Yüksek Hava klimatolojisi: Atmosfer dünyada düzenli bir bir şekilde yerden izlenerek incelenmektedir. Radiosonde rasatları, çeşitli uydulardan alınan bilgiler atmosferi yatay ve düşey doğrultuda incelememize yardımcı olur.

 

Prof. Dr. Murat Türkeş hocamız Genel Klimatoloji Atmosfer, Hava Ve İklimin Temelleri eseri ilk sayfasında

Klimatoloji’yi, yeryüzündeki iklimleri, onların kökenini, dağılışlarını ve doğal ortamı şekillendiren bir etmen olarak rolünü inceleyen bilim dalıdır. Diye ifade etmiştir ve satırlarına şöyle devam etmiştir.

Çağdaş klimatoloji (iklimbilim), yerel, bölgesel ve güncel sorunlara, iklimdeki uzun süreli değişikliklerin kestirilmesine, olası nedenlerine ve sonuçlarına ilişkin yararlı bilgiler ve çözümler sağlamaya çalışır.

Bu kapsamda, günümüzde Klimatolojinin başlıca iyi bilinen alt bilim dalları ve uygulama alanlarıysa,

 

Küresel ve Bölgesel Klimatoloji,

Uygulamalı Klimatoloji,

Tibbi ya da Sağlık Klimatolojisi,

Kuraklık Klimatolojisi,

Hidroklimatoloji,

Dinamik Klimatoloji,

Fiziksel Klimatoloji,

Bulut Klimatolojisi,

Klimatolojik Veri İşlem ve Analizi,

Sinoptik Klimatoloji ve Meteoroloji,

İklim Fiziği, iklim Değişikliği,

İstatistiksel Klimatoloji ve Paleoklimatolojiyi içerir.

 

KAYNAKSIZ ALINTI YAPILAMAZ.

TİCARİ AMAÇLA KULLANILAMAZ.

KAYNAKÇA:

Bu yazının ana kaynağı İstanbul Üniversitesi Auzef ders kitaplarıdır. 

Auzefin ders kitaplarından derlenmiştir. Telif hakkı üniversitenin ve sayın hocalarımızındır tüm hakkaları saklıdır.

Kitap isimleri ve yazar hocaları aşağıda listelenmiştir. Hepsine teşekkür ediyoruz.

1.KLİMATOLOJİ COĞRAFYA LİSANS PROGRAMI İSTANBUL Ü. PROF. DR. MUTLU GÜNGÖRDÜ

2.GENEL KLİMATOLOJİ ATMOSFER, HAVA VE İKLİMİN TEMELLERİ PROF. DR. MURAT TÜRKEŞ

 

Önder Özdemir

Önder Özdemir

01/01/1985 Gümüşhane / Torul doğumlu. 2005 - 2007 Dumlupınar Üniversitesi Söğüt MYO Büro Yönetimi Ön Lisans mezunu. 2007- 2009 Anadolu Üniversitesi İşletme Lisans mezunu. 2015 yılında Anadolu Üniversitesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri Uzmanlığı eğitimini tamamladı. 2014 yılında başlayıp 2018 yılında İstanbul Üniversitesi Coğrafya Lisans Bölümünden mezun oldu. Aynı yıl Gebze Teknik Üniversitesinde Pedagojik Formasyon Eğitimini tamamladı. Evli 1 çocuk babası. 2012 yılından beri Pendik / Kurtköy'de Özel bir sektörde Muhasebe Personel işlerinden sorumlu. Kocaeli / Çayırova semtinde ikamet etmekte. Mail: o.ozdemir29@gmail.com Coğrafyacı... Coğrafya Öğretmeni... Coğrafya aşkınız daim olsun...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir