Kartografya (Harita Bilgisi) Nedir?

Kartografya (Harita Bilgisi)

 

Meslektaşım, Muhammed Çetin  17 Eylül 2017 Kartoğrafya nedir? İlk Medeniyetlerde Kartoğrafya Anlayışı Nasıldır? yazısında Kartografya’nın anlamını şöyle açıklamıştır:

“Kartoğrafya >>, eski latince’de sert kağıt anlamına gelen ” cartacharta ” kelimesi ile << Graphein >> den türemiş olan latince yazmak, çizmek, tasvir etmek manasında << Graphia > sözcüklerinin birleştirilmesinden meydana gelmiş olup << kağıt üzerinde resmetme >> ( carta+ graphia) demektir. ” Kartoğrafya ” bu şekilde harita yapmayı ifade etmiş ve bu haliyle Antik Çağdan bugüne kadar kullanılagelmiştir. “

 

Kartografya, harita ve harita benzeri gösterimleri üretmek amacıyla uygulanan, gerekli tüm çalışmaları kapsayan bilim, teknik ve sanattır. Harita benzeri gösterimler, küreler, üç boyutlu kabartma harita vb. türde ürünlerdir. Bu klasik tanım halen geçerli olmasına rağmen güncel bir kartografya tanımı aşağıdaki gibi yapılabilir:

Kartografya, mekansal bilgileri analog ya da sayısal biçimde toplayan, modelleyen, yapılandıran, değerlendiren, saklayan, çeşitli ortamlarda anlaşılır ve yansız (objektif) biçimde sunan (coğrafi bilginin kartografik iletişim bağlamında kullanıcıya iletilmesi) bir disiplindir.

Mekansal veri işleme bağlamında Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) hangi disiplinde uygulanırsa uygulansın, mekansal veriler obje tabanlı bir yapıya dönüştürülmeli, saklanmalı, analiz edilmeli ve kartografik olarak sunulmalıdır. Bu kapsamdaki işlemler ya kartografyanın uygulama alanındadır ya da kartografyanın uygulama alanını tamamlayıcı niteliktedir. Kartografya alanında çalışan kişiye de kartograf denir.

Kartograflar, yeryüzü üzerinde gördükleri gerçek objeleri ya da elde ettikleri bilgiler ile şekillendirdikleri konuları belirli kartografik kurallar çerçevesinde bir haritaya aktarırlar. Bu bilgilerin haritaya aktarılmasındaki amaç, haritaya aktarılan bilginin diğer insanlara ulaştırılması ve diğer bilim dalları tarafından kullanılmasına imkân vermektir.

 

Kartoğrafya: Yerkürenin bir düzlem üzerinde gösterilmesi ve coğrafi olayların haritalanması metodları ile uğraşır.

Fiziki Coğrafyaya “Genel Kartografya”nın; Beşeri ve Ekonomik Coğrafyaya “Siyasi Coğrafya”nın eklenmesi gerekir. Ayrıca, yine Coğrafya’nın bir alt dalı olarak “Tarihi Coğrafya” bulunur.

Kartoğrafya, daha önceleri Genel Coğrafya’nın bir dalı olarak “Matematik Coğrafya” onun önemli bir kolunu oluşturmaktaydı.

Klasik Coğrafya kitaplarında yer alan Matematik Coğrafya’nın bölümleri şöyle idi:

1- Asıl Matematik Coğrafya: Yerkürenin şekli ve boyutlarını inceler.

2- Jeofizik: Yer’in fiziki özelliklerini inceler.

3- Astronomik Coğrafya: Yer’in diğer gök cisimleri ile ilişkilerini ve hareketlerini inceler.

4- Geodezi: Yeryüzünde coğrafi mevkii belirlenmesi ve yeryüzünün ölçülmesi ile uğraşır.

5-Kartoğrafya: Yerkürenin bir düzlem üzerinde gösterilmesi ve coğrafi olayların haritalanması metodları ile uğraşır.

Bugün için, jeofizik, astronomi, geodezi ve kartoğrafyanın ayrı birer bilim dalı haline geldiği görülmektedir.

Bununla birlikte, Coğrafya’da coğrafi olayların meydana gelişleri ve yeryüzünde dağılışları ile ilgili olarak bütün bu konular üzerinde gerektiği kadar durulmaktadır.

Genel Kartoğrafya’da yerkürenin şekli ve boyutları, yerin basıklığı, paralel ve merdiyen sistemi, coğrafi mevkii ve zaman ayrı bir bölüm oluşturur

Kartografya bazı bilimlerden faydalanır bunlar şunlardır:

 

a.Harita

b.Projeksiyon

c.Jeodezi

d.Fotogrametri

e.Uzaktan Algılama

f.Coğrafi Bilgi Sistemleri

 

Yerkürenin bir düzlem üzerinde gösterilmesi ile ilgili olarak projeksiyonları özelliklerine göre sınıflandırarak tasniflerini görmek, geometrik ve matematik yolla coğrafi projeksiyon kanevalarını incelemek ve ayrıca coğrafi olayların haritalarda gösterilmesi ile ilgili baskı metotlarını ele almak “Genel Kartoğrafya”, diğer bir değişle

“Coğrafi Kartoğrafya” olarak fiziki coğrafya kolları arasında yer alabilmektedir (Şekil 8-9-10).

Tarih Öncesi Çağlara ait olan 57 harita belirlenmiştir. Bu haritalar Mezolitik ve Neolitik Dönem ile Maden Çağına aittir. Bunların 37 adedi Fransa’da, 7 adedi İtalya’da, 2 adedi Malta’da, 2’si de Danimarka’dadır. Birer adedi ise, Bulgaristan, Almanya, Irak, Ürdün, Fas, Cezayir, Mısır, Gürcistan ve Türkiye’dedir. Türkiye’deki harita Konya’daki en eski yerleşim birimlerinden biri olan Çatalhöyük’te bulunmuştur (Şekil 11)(Tökgöz 2012).

KAYNAKSIZ ALINTI YAPILAMAZ.

TİCARİ AMAÇLA KULLANILAMAZ.

 

KAYNAKÇA:

Bu yazının ana kaynağı İstanbul Üniversitesi Auzef ders kitaplarıdır. 

Auzefin ders kitaplarından derlenmiştir. Telif hakkı üniversitenin ve sayın hocalarımızındır tüm hakkaları saklıdır.

Kitap isimleri ve yazar hocaları aşağıda listelenmiştir. Hepsine teşekkür ediyoruz.

1.HARİTA BİLGİSİ COĞRAFYA LİSANS PROGRAMI İSTANBUL Ü. Y.DOÇ. DR. T.AHMET ERTEK

2.Özgür Ansiklopedi Wikipedia https://tr.wikipedia.org/wiki/Kartografya

3.KARTOĞRAFYA NEDİR? İLK MEDENİYETLERDE KARTOĞRAFYA ANLAYIŞI NASILDIR ? Muhammed Çetin  17 Eylül 2017 https://www.cografiblog.com/harita-kartografya/kartografya-nedir-ilk-medeniyetlerde-kartografya-anlayisi-nasildir/

 

Önder Özdemir

Önder Özdemir

01/01/1985 Gümüşhane / Torul doğumlu. 2005 - 2007 Dumlupınar Üniversitesi Söğüt MYO Büro Yönetimi Ön Lisans mezunu. 2007- 2009 Anadolu Üniversitesi İşletme Lisans mezunu. 2015 yılında Anadolu Üniversitesinde Coğrafi Bilgi Sistemleri Uzmanlığı eğitimini tamamladı. 2014 yılında başlayıp 2018 yılında İstanbul Üniversitesi Coğrafya Lisans Bölümünden mezun oldu. Aynı yıl Gebze Teknik Üniversitesinde Pedagojik Formasyon Eğitimini tamamladı. Evli 1 çocuk babası. 2012 yılından beri Pendik / Kurtköy'de Özel bir sektörde Muhasebe Personel işlerinden sorumlu. Kocaeli / Çayırova semtinde ikamet etmekte. Mail: o.ozdemir29@gmail.com Coğrafyacı... Coğrafya Öğretmeni... Coğrafya aşkınız daim olsun...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir